- Kancelaria Prawa Kanonicznego "Kanonika" Natalia Bohacz

Idź do spisu treści

Menu główne:

PROCES KOŚCIELNY W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH


1. Co należy zrobić, aby rozpocząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Pierwszym krokiem do rozpoczęcia procedury o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest zredagowanie skargi powodowej. Pismo takie powinno określać m.in.: czego się żąda, wobec kogo i przed jakim Sądem; określone dane osobowe/adresowe stron procesu; ogólne fakty i dowody, które świadczą o nieważności małżeństwa. Poprawne i kompletne sporządzenie skargi powodowej jest niezwykle istotne, gdyż niedopełnienie formalnych/merytorycznych przesłanek często skutkuje odrzuceniem skargi powodowej, dlatego warto w tej kwestii skorzystać z kompleksowej i profesjonalnej pomocy prawnika
kanonisty.

2. Jakie dokumenty należy przedstawić w procesie?

Większość Trybunałów załącza wykaz takich dokumentów na swoich oficjalnych stronach internetowych. Warto je weryfikować, gdyż niektóre wymagania są dość nietypowe. Co do zasady jednak, jako obligatoryjny załącznik do skargi należy dołączyć świadectwo ślubu kościelnego, zwykle także metrykę chrztu strony powodowej (czasem także pozwanej), a także wyrok orzekający rozwód cywilny (o ile taki już został wydany) oraz listę świadków. Ponadto, dla potwierdzenia faktów przedstawionych w skardze należy przedstawić wszelkie dokumenty istotne dla sprawy. Mogą to być różnego rodzaju dokumenty, np. listy, zaświadczenia lekarskie, dokumentacja choroby, zdjęcia, etc.

3. Ilu świadków należy uwzględnić w procesie?

Często jest to zależne od indywidualnych wymagań danego Trybunału, aczkolwiek zaleca się, aby przedstawić min. 3 osoby, które znają okoliczności poznawania się stron, pożycia małżeńskiego, przyczyny jego rozpadu, a ponadto, potwierdzą fakty świadczące o tym, iż małżeństwo mogło zostać nieważnie zawarte.

4. Jak sprawdzić, który Sąd jest właściwy do rozpatrzenia danej sprawy i gdzie należy złożyć skargę powodową?

Zgodnie z normami Kodeksu Prawa Kanonicznego w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa właściwy jest:

  • Trybunał miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte;

  • Trybunał miejsca, w którym strona pozwana ma stałe lub tymczasowe zamieszkanie;

  • Trybunał miejsca, w którym strona powodowa ma stałe zamieszkanie, jeżeli obydwie strony przebywają na terytorium tej samej Konferencji Episkopatu, i wikariusz sądowy stałego zamieszkania strony pozwanej, po jej wysłuchaniu, wyraża na to zgodę;

  • Trybunał miejsca, na którym faktycznie trzeba będzie zbierać większość dowodów, jeżeli wyrazi na to zgodę wikariusz sądowy stałego zamieszkania strony pozwanej, który wcześniej powinien ją zapytać, czy nie zgłasza czegoś, co należałoby wyłączyć.


5. Czy tylko strona wnosząca skargę powodową uzyskuje stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Wbrew mylnemu przekonaniu wielu osób stwierdzenie nieważności małżeństwa odnosi się do obydwu stron procesu, tj. zarówno strony powodowej, jak i pozwanej. Dzieje się tak niezależnie od tego, czy druga strona bierze bierny czy też czynny udział w procesie.

6. Jakie są tytuły nieważności małżeństwa?

Kodeks Prawa Kanonicznego wymienia trzy główne grupy powodów nieważności małżeństwa.
Są to:

I. Przeszkody zrywające:

  • Wiek

  • Pokrewieństwo

  • Powinowactwo

  • Różna wiara

  • Impotencja

  • Święcenia

  • Wieczysty publiczny ślub czystości

  • Małżonkobójstwo

  • Węzeł małżeński

  • Uprowadzenie

  • Przyzwoitość publiczna

  • Pokrewieństwo prawne


II. Wady zgody małżeńskiej

  • Brak wystarczającego używania rozumu

  • Poważny brak rozeznania oceniającego co do praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przyjmowanych i przekazywanych

  • Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej

  • Wiedza minimalna

  • Błąd co do osoby

  • Błąd co do przymiotu osoby bezpośrednio i zasadniczo zamierzony

  • Błąd co do przymiotów małżeństwa - jedności, nierozerwalności oraz sakramentalności determinujący wolę

  • Symulacja całkowita

  • Symulacja częściowa - czyli np. wykluczenie potomstwa, wykluczenie jedności, wykluczenie wierności, wykluczenie nierozerwalności

  • Zgoda warunkowa

  • Przymus i bojaźń

  • Podstępne wprowadzenie w błąd


III. Wady formy kanonicznej

Wady formy kanonicznej mają miejsce, gdy naruszone zostały przepisy dotyczące zachowania formy zawarcia małżeństwa.

7. Jak długo trwa proces?

Zgodnie z normami Kodeksu Prawa Kanonicznego proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa powinien trwać nie dłużej niż 1 rok w I Instancji oraz nie dłużej niż 6 miesięcy w II Instancji (kan. 1453 KPK). Niestety, w praktyce coraz częściej czas ten się wydłuża. W dużej mierze jest to zależne od ilości spraw, które prowadzi dany Trybunał, dlatego warto mieć to na uwadze, np. w sytuacji, kiedy strona może wybierać spośród kilku właściwych Sądów. Czas trwania procesu w znacznym stopniu uwarunkowany jest także pewną dyscypliną i kontrolą samych zainteresowanych. Co zatem może, a wręcz powinna zrobić strona, aby
przynajmniej częściowo zapobiec przedłużeniu procesu? Należy w szczególności zwrócić uwagę na dochowanie wszelkich terminów przewidzianych prawem; dołożyć wszelkich starań, jeśli idzie o stawiennictwo stron i świadków na przesłuchaniach w pierwszym wyznaczonym terminie; brać czynny udział w procesie oraz bez zbędnej zwłoki czy opieszałości kompletować materiał dowodowy (najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem procesu). We wszystkich tych czynnościach warto skorzystać z profesjonalnej i kompleksowej pomocy prawnika kanonisty.

8. Ile wynoszą tzw. koszty sądowe?

Każdy Sąd Kościelny ustala indywidualnie opłaty sądowe, które są zależne od wielu czynników (są to m.in. dochody osoby wnoszącej skargę powodową, konieczność powołania biegłych sądowych, wielość tytułów nieważności małżeństwa). W praktyce wygląda to tak, że wysokość kosztów sądowych w I Instancji waha się w granicach 800
2200 zł., w II Instancji natomiast koszty te zwykle są o połowę mniejsze. Jeśli istnieją uzasadnione podstawy to można starać się o rozłożenie na raty w/w kosztów, a nawet o ich częściowe/całkowite umorzenie.


 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego